متن کامل خطبه نماز جمعه 15/08/1405
استان البرز، شهرستان کرج
توسط آیت الله حسینی همدانی
بِسمِ الله الرَّحمَنِ الرِّحیمِ
اَلحَمدُالله رَبِّ العالَمینَ وَالصَّلاهُ وَالسَّلامُ عَلی سَیِّدِ الاَنبیاء وَ المُرسَلینَ
اَلعَبدِ المُوَیَّد وَالرَّسولِ المُسَدَّد اَباالقاسِمِ المُصطَفی مُحَمَّد
وَ عَلی آلِه الطَّیِبینَ الطّاهِرینَ المَعصُومِینَ سِیَّما بَقِیَّهِ اللهِ الاَعظَم فِی الاَرَضِینَ
وَاللَعنَهُ الدّائِمَه عَلی اَعدائِهِم اَجمَعینَ مِنَ الآنِ اِلَی قیامِ یَومِ الدّین
عباد الرحمن اوصیکم و نفسی بتقوی الله و طاعته. اهل تقوا اهل طمع نیستند و مستقیماً از خداوند درخواست می‌کنند.
در ادامه وصیت‌نامه و نامه سی‌ویکم امیرالمؤمنین، سلام‌الله‌علیه، به فرزند گرامی‌شان، حضرت فرمودند: «وَإِيَّاكَ أَنْ وَ إِيَّاكَ أَنْ تُوجِفَ بِكَ مَطَايَا الطَّمَعِ فَتُورِدَكَ مَنَاهِلَ الْهَلَكَةِ وَ إِنِ اسْتَطَعْتَ أَلَّا يَكُونَ بَيْنَكَ وَ بَيْنَ اللَّهِ ذُو نِعْمَةٍ فَافْعَلْ فَإِنَّكَ مُدْرِكٌ قَسْمَكَ وَ آخِذٌ سَهْمَكَ وَ إِنَّ الْيَسِيرَ مِنَ اللَّهِ سُبْحَانَهُ [أَكْرَمُ وَ أَعْظَمُ] أَعْظَمُ وَ أَكْرَمُ مِنَ الْكَثِيرِ مِنْ خَلْقِهِ وَ إِنْ كَانَ كُلٌّ مِنْه».
بپرهیز از آنکه مرکب طمع‌ورزی تو را به‌سوی هلاکت به پیش راند. اگر توانستی که بین تو و خداوند، صاحب نعمتی قرار نگیرد، این‌گونه باش. چون تو روزی خودت را دریافت می‌کنی و سهم خودت را برمی‌داری. مقدار اندکی که از طرف خدای سبحان به دست می‌آوری، بزرگ‌تر و گرامی‌تر از مال فراوانی است که از دست بندگان دریافت می‌کنی؛ اگرچه همه از طرف خداست.
حضرت در این بخش، به مسئله طمع و طمع‌ورزی اشاره کرده‌اند و با این تعبیر فرموده‌اند که طمع، مرکب سرکشی است که سوار خود را با سرعت به‌سمت پرتگاه و هلاکت می‌برد.
طمع صفت بدی است. افراد طماع خیلی زود گرفتار می‌شوند؛ چون طمع، قوه ادراک انسان را از کار می‌اندازد. شخص طماع دیگر نمی‌تواند راه را از چاه تشخیص بدهد و راه نجاتی برایش باقی نمی‌ماند.
در اطراف خودتان شاید دیده باشید یا شنیده باشید که فلان شخص در بازار مشغول کسب‌وکار خودش بود، اما مشکلی برایش پیش آمد و سرمایه‌اش را از دست داد. وقتی بررسی می‌کنید، معلوم می‌شود که طمع کرده و با پول مردم خواسته است کار کند. مسائل این‌چنینی فراوان می‌شنوید و می‌بینید. طمع او را به این بدبختی انداخت و هم خودش و هم دیگران را به زحمت انداخت.
بعضی از روایات درباره طمع بسیار درس‌آموزند و باید خوب به آن‌ها دقت کنیم. مثلاً امام صادق علیه‌السلام فرمودند: طمع، شراب شیطان است. روایت بسیار خاصی است: طمع شراب شیطان است که با دست خود به خواصش می‌نوشاند؛ و هرکس از آن مست شود، جز در عذاب الهی یا در کنار ساقی‌اش، یعنی همان شیطان، هشیار نمی‌شود؛ یعنی وقتی عذاب آمد، تازه هشیار می‌شود.
در نهج‌البلاغه هم خود حضرت موارد فراوانی را درباره طمع بیان کرده‌اند. من چند مورد را به‌عنوان نمونه عرض می‌کنم. مثلاً در حکمت یکصد و هشتاد فرمودند: طمع‌ورزی، بردگی همیشگی است.
در حکمت دویست و هفتاد و پنج فرمودند: طمع به هلاکت می‌کشاند و نجات نمی‌دهد و به آنچه ضمانت کند، وفادار نیست.
در حکمت یکصد و ده فرمودند: فرمان خدا را تنها کسی می‌تواند اجرا کند که سازشکار نباشد، به روش اهل باطل عمل نکند و پیرو فرمان طمع نباشد.
در خطبه یکصد و نود و سه، در بیان صفات اهل تقوا، فرمودند: در جست‌وجوی کسب حلال و در راه هدایت، شادمان و پرهیزکننده از طمع و طمع‌ورزی می‌باشند؛ یعنی اهل تقوا اهل طمع نیستند.
در حکمت دویست و بیست و شش فرمودند: طمع‌کار همیشه خوار است. خودش را باید کوچک کند تا به آن چیزی که می‌خواهد برسد.
درباره طمع، حضرت فراوان سخن گفته‌اند؛ چه در نهج‌البلاغه و چه در جاهای دیگر. این نکته را هم با عتاب به بعضی از اطرافیان خودشان فرمودند که رفتار سست شما دشمنان را به طمع می‌اندازد و امیدوار می‌کند. از آن طرف هم دشمن گاهی در ما طمع می‌کند که این بحث دیگری دارد. واقعاً شما این موضوع را با تمام وجود خودتان حس کرده‌اید که گاهی کسانی در کشور به‌گونه‌ای سخن می‌گویند که دشمنان را برای غارت اموال و منافع کشور به طمع می‌اندازند. این هم هست.
بعد امیرالمؤمنین به نکته مهمی تنبه دادند و آن اینکه تا آنجا که می‌توانیم، بین خودمان و خدای تعالی برای به‌دست‌آوردن نعمت‌های الهی واسطه قرار ندهیم. علت را هم بیان کردند و روشن فرمودند که در درخواست از شخصی که مال و ثروتی دارد، اگر شما درخواست کنید و او هم چیزی به شما ببخشد، در این درخواست، آبرو از بین می‌رود و انسان منت و خواری را می‌پذیرد. اگر هم درخواست کردید و او درخواستتان را اجابت نکرد و چیزی نداد، باعث ناامیدی و ذلت انسان می‌شود.
انسان موحد به‌اندازه دستور خدا تلاش و کار می‌کند و بعد منتظر نصیب خودش از روزی می‌ماند؛ آن روزی که برای او مقدر شده است. اول تلاش و کوشش، بعد دعا و سپس خدای تعالی روزی را می‌فرستد.
در حقیقت، کلام امام علیه‌السلام این است که تو نصیب خودت را از روزی‌ای که خداوند برایت قرار داده، می‌بری و به سهم خودت می‌رسی؛ پس بین خودت و خدا واسطه قرار نده.
در دستورات دینی هم مکرر درباره عزت نفس و داشتن شخصیت مستقل تأکید شده است؛ اینکه عزت خودتان را حفظ کنید، تن به ذلت ندهید و از هرکسی هر چیزی نخواهید. چیزی که باعث می‌شود انسان کرامت خودش را از دست بدهد، در روایات فراوان مذمت شده است.
اگر خدای‌ناکرده انسان عادت کند که برای رفع نیازهای خودش از افراد مختلف مطالبه داشته باشد، به‌آرامی بنده غیر خدا می‌شود. حریت و آزادی از او گرفته می‌شود و زیر بار منت افراد مختلف خواهد رفت. نگذارید آزادی‌تان از بین برود. امیرالمؤمنین فرمودند: عبد دیگری نباش. در همین فضا بود که جلسه قبل عرض کردم آن چیزی که آزادی و حریت انسان را از بین می‌برد، همین چیزهاست.
رفاه و راحتی واقعی برای انسان زمانی است که به دیگران نیاز و وابستگی نداشته باشد؛ نه اینکه درخواست نکند، نه اینکه دنبال کار نرود و نه اینکه اگر هدیه‌ای دادند، قبول نکند. این‌ها نیست؛ متوجه باشید که کجا را دارم عرض می‌کنم.
در بیانی دیگر، امیرالمؤمنین علیه أفضل صلوات المصلین فرمودند، و این عبارت بسیار دقیق است: بی‌نیازی تو از چیزی، بهتر است از بی‌نیازی تو به آن چیز. این عبارت، عبارت خاصی است؛ یعنی اگر کسی بتواند خودش را از تعلقات دنیایی رها کند و بی‌نیاز باشد، این راحت‌تر است از اینکه برای رسیدن به همان تعلقات دنیایی تلاش کند تا خودش را بی‌نیاز کند.
بی‌نیاز بودن از آن وسایل و آن چیزها، بسیار بهتر است از اینکه انسان خودش را به دردسر بیندازد و ثروتی به دست بیاورد تا آن را به دست آورد و از آن بهره ببرد. مثلاً برای کسب ثروت باید تلاش کند تا به آن چیز برسد. انسان باید قطع طمع داشته باشد و خودش را از آنچه در دست دیگران است، بی‌نیاز بداند.
انسان اهل قناعت، غنی است. خوب دقت کنید؛ بی‌نیاز است. باید تلاش کنیم غنی و بی‌نیاز بشویم. گاهی انسان حالت استغنا دارد. استغنا یعنی انسان نیاز دارد، اما برای رفع نیازش هم توان دارد؛ آن چیزی که نیازهایش را برطرف می‌کند، در اختیار دارد و توانایی رفع نیاز خود را دارد. این می‌شود حالت استغنا. اما اگر کسی به مقامی رسید که اصلاً خودش را محتاج ندید، این می‌شود غنا؛ همان صفت خدای تعالی و وصف خداوند متعال که از استغنا بالاتر است؛ یعنی انسان احساس نیاز نکند.
بنابراین، یکی از بهترین حالات این است که به بیان رسول خدا، از آن چیزی که در دست دیگران است، مأیوس باشیم. همین مأیوس بودن از آنچه در اختیار دیگران است، غنای حاضر است. حضرت فرمودند: این غنای حاضر است.
لذا امیرالمؤمنین در اینجا به ما توصیه فرمودند که با تلاش و قناعت و توکل، کار خودمان را مستقیماً به دست خدای تعالی بسپاریم و روزی را از مبدأ اصلی آن طلب کنیم و از خداوند متعال، عزت نفس و حفظ آبرو بخواهیم.
بعد هم حضرت تذکری فرمودند و آن اینکه هرچه از طرف خدا باشد، کم نیست؛ بلکه باارزش و گران‌قدر است. طالب آن چیز باش. شبیه این مطلب را در حکمت سیصد و هفتاد و نه فرمودند: هرگز جوینده‌ای در گرفتن سهم روزی تو بر تو پیشی نمی‌گیرد و چیره‌شونده‌ای بر تو چیره نگردد. آنچه برای تو مقدر شده، بی‌کم‌وکاست به تو خواهد رسید.
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ
وَالْعَصْرِ ﴿۱﴾ إِنَّ الْإِنْسَانَ لَفِی خُسْرٍ ﴿۲﴾ إِلَّا الَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ ﴿۳﴾
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ
اَلحَمدُالله رَبّ العالَمینَ اَلصَّلاهُ وَالسَّلامُ عَلی سَیِّدِ الاَنبیاء وَ المُرسَلینَ اَبَالقاسِمِ مُحَمَّد
وَ صَلِّ عَلَی اَمیرِالمُؤمِنینَ عَلیِ بنِ اَبی طالِب وَ عَلَی فاطِمَهَ الزَّهرا سَیِّدَهِ نِساءِ العالَمینَ
وَ عَلَی الحَسَنِ وَ الحُسَینِ سَیِّدَی شَبابِ اَهلِ الجَنَّه وَ عَلَی عَلیِ بنِ الحُسَینِ وَ مُحَمَّدِ بنِ عَلی
وَ جَعفَرِ بنِ مُحَمَّد وَ موسَی بنِ جَعفَرِ وَ عَلیِ بنِ موسی وَ مَحَمَّدِ بنِ عَلی وَ عَلی بنِ مُحَمَّد
وَالحَسَنِ بنِ عَلی وَ الخَلَفِ القائِم الحُجَّه حَجَجِکَ عَلی عِبادِک وَ اُمَنائِکَ فِی بِلادِکَ
خودم و همه شما خواهران و برادران ایمانی و نمازگزاران بزرگوار جمعه را به رعایت، تقویت و استحکام تقوای الهی دعوت می‌کنم. متقین نزد خدای تعالی ارج و قرب دارند.
مولانا امیرالمؤمنین علیه‌السلام در حکمت چهارصد و دهم از حکم نهج‌البلاغه فرمودند: «التُّقی الرَّئیسِ الأخلاق». تقوا در رأس همه ارزش‌های اخلاقی قرار دارد. حضرت در اینجا واژه «رئیس» را برای تقوا به‌عنوان استعاره به کار برده‌اند. زیرا تقوا در جلب رضایت خداوند، از صفات دیگر برتر است و بر همه آن‌ها ریاست دارد. معنا روشن است. خدای تعالی تقوا را در وجود همه ما بیش از پیش قرار دهد و آن را محکم‌تر کند.
لازم است در همین‌جا از همه شما و مردم عزیز استان، به‌خصوص دانش‌آموزان، اولیای گرامی آن‌ها و اولیای مدارس، به‌خاطر حضور حماسی‌ای که در روز سیزده آبان امسال داشتید و تودهنی محکمی بر دهان آمریکا، اذناب پلیدش و وادادگان داخلی آن زدید، تشکر کنم.
سیزده آبان امسال خاطره‌ای را به سه حادثه سال‌های قبل اضافه کرد و آن، شکست حزب و طرفداران رئیس‌جمهور پلید و خبیث آمریکا در انتخابات میان‌دوره‌ای مجلس سنا و کنگره بود؛ انتخاباتی که پیام‌های روشنی برای اهل بصر در داخل و خارج از آمریکا دارد. نتیجه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، ترکیب کنگره و سنا و در نتیجه، موازنه قدرت سیاسی تا انتخابات ریاست‌جمهوری را تغییر داده است. این نتیجه بر ریاست‌جمهوری او نیز تأثیر گذاشته و می‌تواند بر توانایی دولت آمریکا برای اجرای سیاست‌هایی که در پیش دارد، اثرگذار باشد. از این به بعد، رئیس‌جمهور آمریکا باید با آن‌ها هماهنگ باشد. آن‌ها نیز به‌هرحال مسائل و مطالبات خود را دارند. خود رأی‌دهندگان معتقدند که اولویت کنگره باید کاهش هزینه‌های زندگی و مهم‌تر از آن، پایان دادن به جنگ ایران باشد.
مستکبر و سلطه‌گری که خیال می‌کرد ایران مانند بعضی از کشورهایی است که توانسته بود به‌راحتی بر آن‌ها غلبه پیدا کند، قصد داشت تمدنی چند هزارساله را که با تمدن اسلامی تکمیل شده است، نابود و تجزیه کند؛ اما در گرداب و چاهی افتاد که رهایی از آن برایش آسان نیست.
هفته گذشته درباره سیاست‌های نظام سلطه‌گر آمریکا عرض کردم که سیاست‌های آن‌ها در قبال ایران و مقابله با آن، تفاوتی میان جمهوری‌خواهان و دموکرات‌ها ندارد. آن‌ها در رابطه با ایران به یک شکل فکر می‌کنند؛ البته بعضی از آن‌ها شدیدتر و بعضی خفیف‌تر هستند. البته برای ما هم تفاوتی نمی‌کند؛ زیرا فیل‌ها رفتند و الاغ‌ها آمدند و تفاوت چندانی وجود ندارد. هر دو حزب نیز رفتارشان با ما مانند دو لبه قیچی است.
حضرت آقا، حفظه‌الله، فرمودند: « اگر هنوز کسانی هستند که اندک امیدی به تغییر رفتار یا جابه‌جایی‌های حزبی و جناحی در نظام سلطه دارند و یا تصوّر می‌کنند با امتیاز دادن به امریکا می‌توانند او را از دشمنی با ملّت ایران منصرف کنند، سخت در اشتباه‌اند. این تصوّر باطل، ناسپاسی نسبت به فتوحات عظیمی است که ملّت مسلمان ایران در سایۀ توکّل و استقامت و مجاهدت به دست آورده است».
فساد گسترده و جنگ‌طلبی رئیس‌جمهور خبیث و اطرافیان جنایتکارش، مردم آمریکا را به سمت تغییر سوق داد و آن‌ها با رأی دادن به طرف مقابل، از این کودک‌خوار تبری جستند. البته اگر می‌توانستند، به این طرف هم رأی نمی‌دادند؛ اما چون تحت تأثیر لابی‌های قدرت و تبلیغات گسترده همان قدرتمندان، زورمداران و ثروتمندان خود هستند، چاره‌ای ندارند جز اینکه در همین بخش بازی کنند و یا به این رأی بدهند یا به آن.
خود حاکمان آمریکا نیز به‌خوبی متوجه شده‌اند که نباید با ایران وارد این جنگ می‌شدند. ایران اسلامی با عزتمندی، قدرت آمریکا در منطقه را به چالش کشید و آن را تضعیف کرد. این شکست، تنها یک شکست برای آمریکا نبود؛ بلکه آمریکا چندین شکست را به‌طور هم‌زمان تجربه کرد که مهم‌ترین آن‌ها در عرصه سیاسی و سپس در عرصه نظامی بود. می‌گویند جنگ با ایران باعث شد که آن‌ها در انتخابات خود شکست بخورند؛ درحالی‌که ایران با مقاومت بی‌نظیر و قدرتمند نیروهای مسلح و حضور مقتدرانه مردم مبعوث‌شده، او را شکست داد.
اگر آمریکا نخواهد بازگردد و منطقه را رها کند و همچنان به‌دنبال ماجراجویی باشد، باید بداند که اتفاقاتی بدتر از این برایش رخ خواهد داد.
آنچه مسلم است، این است که هم مسئولان عالی‌رتبه کشور و هم مردم، خواهان آن هستند که ایران در هر شرایطی از شروط هفت‌گانه خود کوتاه نیاید. بنابراین، همان‌طور که رهبر معظم انقلاب فرمودند: «تنها راه رسیدن به نقطه بازدارندگی مطلق، (خوب دقت کنید)، استمرار راهبرد ایران در مسیر هرچه قوی‌تر شدن و پیشرفت همه‌جانبه بوده؛ و یکپارچگی، وحدت و انسجام اجتماعی نیز عنصر اصلی موفقیت در این مسیر میباشد که لازم است بر هر گفتار و کردار فردی و اجتماعی ملت و مسئولان حاکم باشد».
این یعنی ای برادر و خواهری که ولایتمدار هستی، مراقب باش که چه شعاری می‌دهی و چه دست‌نوشته‌ای را به دست می‌گیری و در زمین چه کسی بازی می‌کنی. یعنی باید مراقب باشی.
درباره مسئله بازدارندگی نیز فرمانده کل قوا تأکید داشتند و مقرر کردند که برای مقابله پرقدرت با هر سطح و نوعی از تهدید دشمن، باید پاسخ فوری، اثرگذار و بدون محدودیت جغرافیایی در نظر گرفته شود. یعنی در هر سطحی که دشمن ما را تهدید کرد، باید با پاسخ فوری، اثرگذار و بدون محدودیت جغرافیایی روبه‌رو شود. این مطلب بسیار مهمی بود که ایشان فرمودند.
ایشان این مطالب را برای عمل بیان می‌کنند؛ یعنی مسئول مربوطه باید در صورت مواجهه با تهدید، بلافاصله اقدام کند. اگر دشمن حرکتی انجام داد، طبق بیان حضرت آقا باید بلافاصله عمل کرد. کلام ایشان صرفاً یک موضع‌گیری نظامی یا رجزخوانی نیست، بلکه ایشان نظام‌نامه بازدارندگی را بیان کردند.
این نظام‌نامه چندلایه است. ایشان یک جمله فرمودند، اما در آن لایه‌های مختلفی وجود دارد. نخست اینکه روشن می‌کنند پاسخ ایران محدود به نقطه تجاوز و آغاز حمله نیست و دیگر منتظر نمی‌ماند تا دشمن را در مرز ببیند و با او بجنگد؛ بلکه منشأ تهدید را در هر نقطه‌ای که باشد، هدف قرار می‌دهد. پس باید دست از ماجراجویی بردارند و برای خود و پشتیبانانشان هزینه‌سازی نکنند. این یکی از لایه‌های این راهبرد است که پاسخ را به همان لب مرز محدود نمی‌کند.
لایه دیگر این است که همه کسانی که علیه ایران اقدام کرده‌اند، باید بدانند که ما فقط با سلاح‌های آن‌ها کاری نداریم و صرفاً مناطقی را که در اختیارشان قرار داده‌اند تا از آنجا به ایران حمله شود، هدف قرار نمی‌دهیم؛ بلکه همه دارایی‌های مادی و غیرمادی آن‌ها، اعتبار سیاسی‌شان، شبکه‌های مالی‌شان، زیرساخت‌های سایبری و امثال این‌ها و اعتباری که برای به‌دست‌آوردن دوباره آن باید سال‌ها تلاش کنند، جزو اهداف مشروع ماست.
لایه دیگری که از بیان ایشان به دست می‌آید، این است که حضور مقتدرانه مردم بصیر و انسجام ملی، پشتوانه نیروهای مسلح است و محاسبات دشمن را برهم می‌ریزد. این قدرت نرم، قدرتی است که هیچ موشک و بمبی قادر به نابودی این اراده و انسجام نیست.
خلاصه اینکه برای متجاوز در لایه‌های مختلف هزینه‌سازی می‌کنیم: در لایه راهبردی، از طریق گسترش جغرافیای پاسخ؛ در لایه عملیاتی، از طریق هدف‌گیری دارایی‌های مادی و غیرمادی و آسیب‌پذیری‌های دشمن؛ و در لایه اجتماعی، از طریق خلق بعثتی متحد و مردمی که هرگونه رؤیای فروپاشی داخلی را باطل می‌کند.
حالا سؤال ما اینجاست: با توجه به اینکه بیان ایشان این‌گونه گسترده و قوی است، آیا تهدید رهبر معظم انقلاب، تهدید نیست؟ آیا نباید به یاوه‌گویی دشمن، پاسخی کوبنده، اثرگذار و بازدارنده داد؟ امروز زمان صبر راهبردی و این حرف‌ها به پایان رسیده است. ما در یک جنگ وجودی قرار داریم. بنابراین، خواسته مردم مبعوث‌شده در خیابان‌ها، در نماز جمعه و جماعات، این است که به فرامین رهبر معظم انقلاب، بدون ممیزی و بدون مصلحت‌اندیشی، قاطعانه عمل کنیم.
در مورد رژیم صهیونیستی نیز همین‌طور است. نخست‌وزیر ملعون آن اعلام کرد که اسرائیل با خطر نابودی از درون مواجه است. الحمدلله، به‌زودی شاهد این نابودی خواهیم بود، ان‌شاءالله.
اما باید بدانیم که با تغییر نخست‌وزیر، سیاست کلی این رژیم جنایتکار و نامشروع در برابر ایران تغییر اساسی نخواهد کرد و این رژیم همچنان با ایران تقابل خواهد داشت و این چرخه ادامه خواهد یافت. همان‌طور که هدف کلان ایران نیز همواره محو و نابودی رژیم اشغالگر صهیونیستی بوده و هست.
البته نتیجه انتخابات آن‌ها، علاوه بر مواضع احزابشان، بر ترکیب دولت و میزان هماهنگی آن با آمریکا در نحوه مدیریت تنش با ایران نیز نقش دارد. اینکه چه کسی در آنجا روی کار می‌آید، اهمیت دارد؛ اما به‌هرحال، آن‌ها با ایران همچنان درگیر رفت‌وبرگشت و تقابل خواهند بود.
نکته‌ای را نیز عرض کنم. عزیزان باید پیام‌های رهبر معظم انقلاب را کلمه‌به‌کلمه و با دقت بررسی کنند. دوستان جبهه فرهنگی انقلاب باید بیشتر روی مطالب و بیانات ایشان کار کنند. در همین بیاناتی که با فرماندهان داشتند یا پیامی که به مناسبت سیزده آبان مرقوم فرمودند، درباره تنگه هرمز نکات مهمی وجود دارد. هر بند از این پیام‌ها باید توضیح داده شود و درباره آن کار و بررسی صورت گیرد.
برای مثال، ببینید ایشان درباره تنگه هرمز فرمودند: «خصوصاً تنگه هرمز همچنان بطلان افسانه شکست‌ناپذیری آمریکا را رقم زده است.» یعنی تا زمانی که مدیریت آنجا با ماست، آمریکا در این منطقه ذلیل است. تنگه هرمز برای ایران ابزاری است که نشان‌دهنده این واقعیت است که امنیت صادرات انرژی منطقه نمی‌تواند مستقل از امنیت ایران تعریف شود.
اما نکته مهم‌تر این است که ایران به تنگه هرمز فقط به‌عنوان منبع درآمد نفتی نگاه نمی‌کند، بلکه می‌خواهد فشار بر آمریکا و نظام سلطه و هزینه‌های حضور و جنگ آن در منطقه را افزایش دهد. این نمونه را عرض کردم تا روشن شود که باید روی تک‌تک بندهای کلام ایشان کار کرد و آن‌ها را تبیین نمود.
همان‌طور که عرض کردیم، قرار است در چندین جلسه درباره جریان سامری بحث کنیم. ثابت شد که سامری به‌عنوان نماد انحراف و فتنه‌انگیزی در امت مطرح است. این عنوان به‌عنوان لقبی برای هر فردی به کار می‌رود که با استفاده از ابزارها و شگردهای مختلف، ولو با ظاهری دینی، بخواهد امت را منحرف کند، زمینه تقابل با نظام اسلامی، به‌خصوص رهبر الهی جامعه را فراهم سازد و تلاش کند تا امت از مسیر اصلی ولایت و رهبری منحرف شود. چنین فردی سامری است.
تمام این خصوصیات در عمرو بن عاص، که فتنه را طراحی کرد، حکمیت را مدیریت نمود و قرآن را بر نیزه کرد، جمع بود. به همین دلیل، رسول خدا فرمودند: «برای هر امتی سامری‌ای وجود دارد و سامری این امت، عمرو بن عاص است.» او طراح اصلی شهادت امیرالمؤمنین بود.
پس از او، هنگامی که دوران حکومت امیرالمؤمنین سلام‌الله‌علیه را بررسی می‌کنیم، با جریانی مواجه می‌شویم که ظاهراً متدین، اما بی‌تحرک و بی‌تفاوت بود و به «قاعدین» یا «اعتزال» معروف شده بود. قاعدین و اهل اعتزال، افرادی بودند که در سکوت و بی‌حالی به سر می‌بردند و سکوت را در پیش گرفته بودند.
در آن زمان با این جریان مواجه می‌شویم که از طریق جنگ نرم و تبلیغات روحیه‌ساز، روحیه سازش را تبلیغ می‌کردند. خوب دقت کنید؛ همان‌طور که عرض کردم، مطالب را بیان می‌کنم و تطبیق برخی از آن‌ها با مسائل امروز را به خودتان واگذار می‌کنم. این جریان به‌دنبال تضعیف و فروپاشی بنیان‌های نظام حق و نظام اسلامی، یعنی حکومت علی علیه‌السلام، بود و متأسفانه توانست عده زیادی از مردم را نیز تحت تأثیر افکار خود قرار دهد.
رهبری فکری این جماعت فراری از جهاد بر عهده شخصی به نام ابوموسی اشعری بود. در روایات نورانی معصومین علیهم‌السلام، این جریان انحرافی به سامری امت تشبیه شده است. چرا؟ زیرا این جریان نیز مانند سامری، با تمسک فریبنده به مقدسات، یک جریان سوم را در برابر اسلام ناب علوی تأسیس کرد.
مهم‌ترین شعار این گروه، ایجاد تزلزل در عقیده مردم و از بین بردن همان اعتقادی بود که در وجود آن‌ها شکل گرفته بود. آن‌ها مبارزه با باطل را کنار می‌گذاشتند و این روحیه را از بین می‌بردند. شعارشان این بود: «لا قتال، لا قتال»؛ یعنی جنگ نه، جنگ نه.
این گروه با محوریت دنیاطلبی، ضعف ایمان و سرپیچی از فرمان ولی خدا، راه سکوت و عدم همکاری را برگزیدند و ضربه‌ای سنگین بر پیکره جبهه حق وارد ساختند.
مرحوم شیخ مفید رضوان‌الله‌علیه در کتاب شریف امالی خود نقل می‌کنند که رسول خدا فرمودند: «تَفْتَرِقُ أُمَّتِي ثَلَاثَ فِرَقٍ». یعنی امت من به سه گروه تقسیم می‌شوند: گروهی بر حق، گروهی بر باطل و گروهی که پیرو ملت سامری هستند. گروه سوم، پیروان سامریان‌اند. آنان نمی‌گویند «لا مَساسَّ»، بلکه می‌گویند «لا قِتال». امام آن‌ها عبدالله بن قیس اشعری، یعنی همان ابوموسی، است. در روایت دیگری آمده است: «شَرُّ الْأَوَّلِينَ وَالْآخِرِينَ». این شخص همان فرد مورد اشاره است.
ضربه این شخصیت به اسلام و جبهه حق آن‌قدر سنگین بود که امیرالمؤمنین علیه‌السلام یکی از کسانی را که در قنوت نماز خود لعن می‌کردند، ابوموسی اشعری بود. او ضربات بسیار سنگینی به اسلام وارد کرد.
تطبیق جریان تاریخی قاعدین و اعتزال در زمان امیرالمؤمنین با فضای امروز، یکی از عمیق‌ترین و راهگشاترین درس‌های بصیرتی برای ماست؛ درسی که هم امام شهید و هم امام حاضر بر آن تأکید کرده‌اند.
جریان اعتزال، یا همان اسلام سکوت، اسلام سازش و اسلام بی‌تفاوتی، هرگز در تاریخ به صدر اسلام محدود نماند، بلکه همواره در قالب‌های گوناگون در برابر جبهه حق قد علم کرد. امروز نیز می‌بینید که هر از گاهی نغمه‌ای از جایی بلند می‌شود و همان حرف‌ها را با صورت و ادبیات امروزی بیان می‌کند.
اساس سخنان این جریان را می‌توان در چند محور کلیدی خلاصه کرد:
ایدئولوژی این گروه، فرار از مبارزه در پوشش تظاهر به دینداری است. همان‌طور که ابوموسی اشعری و هم‌فکرانش با استناد به ظواهر دین، مانند نماز، قرآن و احتیاط‌های ساختگی ـ به قول امروزی‌ها، احتیاط‌های فیک و به قول شما احتیاط‌هایی که اصلاً ریشه نداشتند ـ مردم را از یاری ولی خدا بازمی‌داشتند، امروز نیز جریان اعتزال مدرن با شعارهایی مانند «باید احتیاط به خرج داد»، «نباید هزینه درست کنیم»، «باید از تنش با قدرت‌های جهانی پرهیز کنیم»، «مردم می‌خواهند زندگی کنند»، «تمرکز باید صرفاً بر عبادات فردی باشد»، «اخلاق جامعه خراب شده و باید به آن بازگردیم» و امثال این‌ها، در پی خلع سلاح فکری و عملی امت اسلامی است.
این جریان، جهاد تبیین، مقاومت در برابر استکبار و دفاع از مظلومان جهان را تخطئه می‌کند و نسخه تسلیم در برابر نظم ناعادلانه جهانی را می‌پیچد.
بخش دیگر این جریان به رفتار سامری بازمی‌گردد. سامری با سوءاستفاده از طلا و زیورآلات و درست کردن ظاهری مقدس، یعنی همان گوساله سامری، جامعه را منحرف کرد. امروز نیز این جریان سامری‌گونه، گاهی با پوشش روشنفکری دینی و گاهی با چهره‌هایی حق‌به‌جانب و زاهدنما، ارزش‌های انقلاب و مقاومت را زیر سؤال می‌برد.
آن‌ها از جایگاه‌های سخنرانی که در اختیار دارند و ابزارهای فرهنگی برای ترویج ترس از دشمن، بزرگ‌نمایی قدرت پوشالی نظام سلطه و تزریق روحیه یأس و ناامیدی بهره می‌برند تا اراده ملت را سست کنند. این‌ها نیز سامریان هستند. خودتان تطبیق کنید.
سومین مسئله و بزرگ‌ترین خطر جریان اعتزال و این تفکر سمی که در این بخش درباره آن عرض می‌کنیم، این است که این جریان به چند فرد محدود نمی‌شود، بلکه هنر آن‌ها تبدیل شدن به یک جریان غالب و موج‌سواری بر افکار عمومی خسته یا ساده‌لوح است.
دقیقاً مانند دوران جنگ صفین و جریان حکمیت. نباید فراموش کرد که درست در زمانی که خواص بی‌بصیرت و توده‌های تحت تأثیر آن‌ها دچار تردید می‌شوند، پشت رهبر الهی خالی می‌شود و جبهه حق در تنگنا قرار می‌گیرد. بنابراین، باید بصیرت خود را افزایش دهیم.
چهارمین مطلبی که عرض می‌کنیم، وظیفه خطیر امروز همه کسانی است که می‌توانند جهاد تبیین را در برابر جریان تحریف به راه بیندازند. بصیرتی که از مکتب اهل‌بیت علیهم‌السلام برخاسته است، همین مسئله را به ما می‌آموزد که شناخت سامری‌های زمان و افشای چهره منافقانه جریان اعتزال، که در جاهای مختلف نفوذ کرده‌اند و چهره‌ای حق‌به‌جانب به خود می‌گیرند، شرط لازم برای حفظ نظام اسلامی است.
این نکته را نیز باید اضافه کنم که انحراف ابوموسی اشعری از ولی خدا، صرفاً یک خطای سیاسی نبود که بگوییم او اشتباهی کرد، برداشت متفاوتی داشت و دیگران نیز برداشت دیگری داشتند و در نهایت، یک اشتباه رخ داد. مسئله بسیار فراتر از این بود. او میان دینداری و نافرمانی از ولی خدا در جامعه پیوند برقرار کرد. خوب دقت کنید؛ او بدعتی بسیار خطرناک در جامعه ایجاد کرد. با ترویج شعارهای فریبنده صلح‌جویی و احتیاط در دین، فرار از جهاد و یاری نکردن امام و حاکم جامعه را موجه جلوه داد.
این جریان انحرافی با سوءاستفاده از مقدسات و جعل حدیث، قرائتی از اسلام ارائه کرد که بر اساس آن، هرکس از دستورات امیرالمؤمنین سرپیچی می‌کرد، نه‌تنها مرتکب گناه نشده بود، بلکه این رفتار نشانه کمال تقوای او محسوب می‌شد. می‌گفتند او باتقواست، زیرا به حرف علی گوش نداد!
این مسئله مانند رفتار برخی از افرادی است که در خانه می‌نشینند و در جریان مسائل اجتماعی حضور پیدا نمی‌کنند، اما به شکلی لباس زهد و تقوا بر تن می‌کنند و به مردم زهدفروشی می‌کنند. می‌گویند کسی که در خیابان حاضر نشد، انسان بسیار خوبی است؛ کسی که در خیابان حاضر نشد و در کنار مردم نبود، فردی باتقواست و امثال این حرف‌ها. مراقب باشید! این گفتمان در زمان خود حضرت، چه پیامدهای خطرناکی داشت؟ همان پیامدها را ملاحظه کنید؛ امروز نیز همان تفکر تکرار می‌شود.
در زمان امیرالمؤمنین، گروه‌های بسیاری نسبت به مسائل مهم جامعه بی‌تفاوت شدند. تنها یک نمونه از این مسئله، جذب هزاران نفر از مردم عراق و شام به این جریان بود. در تاریخ می‌نویسند که بیش از سی هزار نفر از قاریان جذب این جریان شدند. آن‌ها در زمان جنگ می‌آمدند و در گوشه‌ای خیمه برپا می‌کردند. به‌محض اینکه قرار بود حمله‌ای صورت بگیرد یا اقدامی انجام شود، میان دو سپاه حائل می‌شدند و توان رزمی جبهه حق را می‌گرفتند.
مسئله حکمیت نیز که با اصرار لجوجانه لشکریان فریب‌خورده همین تفکر بر انتخاب ابوموسی به‌عنوان حکم شکل گرفت، نتیجه همین اندیشه اعتزال بود که در بدنه جامعه کوفه گسترش پیدا کرده بود. شکل‌گیری منطق «نه معاویه، نه علی» که همان جریان خوارج است، جوهره اصلی خود را از تفکر اعتزال گرفت. خوب دقت کنید!
بنابراین، امروز رسالت همه افسران جنگ نرم این است که با سلاح جهاد تبیین، نقاب مصلحت‌اندیشی دروغین را از چهره این جریان ریاکار و نفوذکرده کنار بزنند و اجازه ندهند اراده ملت در مسیر مقاومت دچار سستی و تردید شود.
بحث سامری ادامه دارد. این یک بخش از بحث بود و بخش دیگر را، اگر زنده باشیم، در جلسه آینده عرض خواهم کرد.
نکته دیگری نیز باید عرض کنم. سی‌ویکم آبان، روز هوا و فضا و سالگرد شهادت پدر موشکی ایران و سیدالشهدا و نماد اقتدار ملی ایران، شهید حسن طهرانی‌مقدم است. یاد ایشان را گرامی می‌داریم. خدای تعالی ایشان را با اولیای خود محشور کند.
باید درباره ایشان صحبت کنیم. شخصیتی که امام شهید درباره او تعابیر ارزشمندی به کار بردند. رهبر معظم انقلاب از روی تعارف از کسی تعریفی نمی‌کردند. ایشان درباره شهید طهرانی‌مقدم فرمودند: «سردار عالی‌قدر، دانشمند برجسته، پارسای بی‌ادعا». همچنین فرمودند: «سردار شهید طهرانی‌مقدم سراپا اخلاص بود. من بیست‌وپنج، بیست‌وشش سال است که ایشان را از نزدیک می‌شناسم. همت بسیار بلندی داشت و افق‌های بسیار بلندی را می‌دید. یکی از خصوصیات برجسته ایشان مدیریت بود. یک مدیر طبیعی بود. درس مدیریت هم نخوانده بود، اما واقعاً یک مدیر بود». این‌ها بیانات آقاست.
شهید طهرانی‌مقدم شخصیتی بود که خودش را ساخته و از خودگذشتگی کرده بود. موقعیت‌ها را به نام خودش مصادره نمی‌کرد و برای اثبات خود، اصل مأموریت را از بین نمی‌برد. برخی افراد این‌گونه عمل می‌کنند که می‌خواهند نام خودشان مطرح باشد؛ اما شهید طهرانی‌مقدم افقی بالاتر و انگیزه‌ای قوی‌تر از امور مادی داشت. به همین دلیل، امام شهید فرمودند که ایشان سراپا اخلاص بود.
در شرایطی که گاهی اعتبار حرفه‌ای و دیده شدن برای برخی افراد از خود مأموریت مهم‌تر است، شهید طهرانی‌مقدم به‌دنبال کسب اعتبار اجتماعی نبود. بدون ادعا مشغول کار خود بود و تلاش می‌کرد. به همین دلیل، آقا فرمودند که او پارسای بی‌ادعا بود.
نکته دیگری که اهمیت دارد، این است که نظامی بودن شهید طهرانی‌مقدم نباید باعث شود بُعد دانشمند بودن ایشان در سایه قرار بگیرد. او اگرچه فرمانده‌ای برجسته و شخصیتی اثرگذار در عرصه دفاعی کشور بود، اما از روحیه علمی، قدرت تفکر، خلاقیت، مسئله‌شناسی و نگاه پژوهش‌محور برخوردار بود.
به همین دلیل، امام شهید در کنار تعبیر «سردار عالی‌قدر»، از ایشان با عنوان «دانشمند برجسته» نیز یاد کردند. او سرمایه‌ای کم‌نظیر برای اسلام و انقلاب بود؛ الگویی که میان علم، مدیریت، معنویت، اخلاق و مسئولیت‌پذیری پیوند برقرار کرده بود.
می‌توان از شخصیت و روش ایشان برای تربیت مدیران و نیروهای تراز در عرصه‌های مختلف کشور استفاده کرد. او فردی بود که هم به آینده می‌اندیشید، هم توانایی سازمان‌دهی داشت و هم از نظر اخلاقی، خود را در خدمت مأموریت قرار داده بود.
یک سال پیش از شهادت ایشان، امام شهید برای بازدید از تلاش‌های جهادگران جهاد خودکفایی سپاه حضور پیدا کردند و برای ایشان و هم‌سنگرانشان یک جمله نوشتند. امام نوشتند: «معجزه توانایی‌های عزم راسخ انسان مؤمن». جمله بسیار عجیبی است.
امروز همه دنیا به‌خوبی این مسئله را درک کرده‌اند که توان موشکی ایران، یکی از ارکان راهبردی و بازدارنده مستحکم در برابر تهدیدات نظام استکباری است. این قدرت صرفاً به‌عنوان یک توان نظامی مورد توجه قرار نمی‌گیرد، بلکه بازگوکننده دانش پیشرفته، استقلال فناورانه و اعتبار بین‌المللی ایران اسلامی نیز هست. این یک جریان مهم است.
بزرگداشت این شهید گران‌قدر، صرفاً به گفتن این مطالب نیست، بلکه در این است که روحیه جهادی، نوآوری و استقلال فناورانه را به سایر عرصه‌های حیاتی کشور نیز گسترش دهیم تا ثمره خون شهدا در تمام ابعاد زندگی مردم ایران دیده شود.
ایشان آرزوی نابودی اسرائیل را داشتند و ما نیز همین آرزو را داریم. هر هفته شعار «مرگ بر اسرائیل» سر می‌دهیم.
هنوز برخی از دستگاه‌ها ترک فعل دارند. در خیابان‌ها و ویترین بعضی از مغازه‌ها، شئون اسلامی رعایت نمی‌شود؛ یعنی دستگاه مربوطه همچنان دچار ترک فعل است و باید به‌دنبال رسیدگی به این مسئله باشد. این موضوع نشان‌دهنده آن است که مسئول مربوطه در مسیر انجام وظایف خود قرار نگرفته است.
حتی در تبلیغات شهری نیز گاهی مطالبی دیده می‌شود که نباید نمایش داده شوند. عکس‌ها و تصویرهایی که برای تبلیغ برخی اشیا استفاده می‌شوند، نشان‌دهنده این هستند که مسئول مربوطه در آن بخش دچار ترک فعل است و وظیفه خود را به‌درستی انجام نمی‌دهد.
هر نمادی که غیر اسلامی باشد و به ترویج فساد و مسائل این‌چنینی بپردازد، مسئول آن بخش دچار ترک فعل شده است و باید پاسخ‌گو باشد. این مسئله را نیز به‌مرور توضیح خواهیم داد.
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ
قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ﴿١﴾ اللَّهُ الصَّمَدُ ﴿٢﴾ لَمْ یَلِدْ وَلَمْ یُولَدْ ﴿٣﴾ وَلَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُوًا أَحَدٌ ﴿۴﴾
